Realizacja zajęć w edukacji domowej w branżowej szkole I stopnia
Sposób realizacji obowiązkowych zajęć edukacyjnych, czyli także zajęć praktycznych przez ucznia spełniającego obowiązek nauki w formie w edukacji domowej nie jest zadaniem szkoły, jest to zadanie rodziców. W powyższym przypadku najkorzystniejszą formą realizacji zajęć praktycznych jest zawarcie z pracodawcą umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Uczeń zawiera umowę jako młodociany pracownik.
Odpowiedzi na najważniejsze pytania dotyczące realizacji obowiązku nauki w formie edukacji domowej przez ucznia branżowej szkoły I stopnia.
1. Jakie przepisy stosuje się w przypadku spełniania przez ucznia branżowej szkoły I stopnia obowiązku nauki w formie edukacji domowej, w tym realizację zajęć praktycznych jako młodociany pracownik?
- ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.),
- ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2024 r. poz. 750 ze zm.),
- rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2572 ze zm.),
- rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. poz. 391),
- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 2018r. poz. 2010 ze zm.),
- dział dziewiąty ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 277)
2. Jak uzyskać zezwolenie na edukację domową?
- rodzice ucznia składają wniosek do dyrektora szkoły, do której uczeń został przyjęty,
- do wniosku rodzice dołączają:
- oświadczenie o zapewnieniu dziecku warunków umożliwiających realizację podstawy programowej,
- zobowiązanie, że uczeń w każdym roku szkolnym przystąpi do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych,
- dyrektor szkoły może zezwolić w drodze decyzji na spełnianie obowiązku nauki poza szkołą, czyli w tym przypadku na edukację domową.
3. Jakie są obowiązki rodziców ucznia branżowej szkoły I stopnia, który spełnia obowiązek nauki w formie edukacji domowej?
- zapewnieniu uczniowi warunków umożliwiających realizację podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym,
- dołożenie starań, aby uczeń w każdym roku szkolnym przystąpił do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych.
Z powyższych przepisów wynika, że zapewnienie warunków do realizacji podstawy programowej to obowiązek rodziców, nie jest to zadanie szkoły. Dotyczy to podstawy programowej w zakresie przedmiotów ogólnokształcących oraz podstawy programowej kształcenia w zawodzie. Egzaminy klasyfikacyjne przeprowadza się z tych przedmiotów, które są realizowane w danej klasie – ustala to dyrektor szkoły na podstawie ramowego planu nauczania.
4. Jakie są zadania szkoły?
Uczeń spełniający obowiązek nauki w formie edukacji domowej, a także rodzic takiego ucznia, może korzystać ze wsparcia szkoły, której dyrektor wydał zezwolenie na edukację domową, obejmującego:
- prawo uczestniczenia w szkole w zajęciach, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 2, 3 i 5-7 ustawy – Prawo oświatowe, czyli w następujących zajęciach:
- dodatkowych zajęcia edukacyjne, do których zalicza się: zajęcia z języka obcego nowożytnego innego niż język obcy nowożytny nauczany w ramach obowiązkowych zajęć edukacyjnych oraz zajęcia, dla których nie została ustalona podstawa programowa, lecz program nauczania tych zajęć został włączony do szkolnego zestawu programów nauczania – jeśli szkoła takie organizuje,
- zajęciach rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych,
- zajęciach prowadzonych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
- zajęciach rozwijających zainteresowania i uzdolnienia uczniów, w szczególności w celu kształtowania ich aktywności i kreatywności,
- zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego,
- zapewnienie dostępu do pomocy dydaktycznych służących realizacji podstawy programowej znajdujących się w zasobach szkoły – w porozumieniu z dyrektorem tej szkoły,
- udział w konsultacjach umożliwiających przygotowanie do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych.
Przepisy stwarzają możliwość korzystania ze wsparcia szkoły, co oznacza, że uczeń może korzystać z takiego wsparcia, ale nie musi.
5. Jak realizować zajęcia praktyczne w edukacji domowej?
Rodzice ucznia mają obowiązek zapewnić uczniowi warunki do realizacji podstawy programowej w zakresie przedmiotów ogólnokształcących oraz podstawy programowej kształcenia w zawodzie. Najtrudniejsze jest zapewnienie możliwości realizacji podstawy programowej w zakresie zajęć praktycznych. Zajęcia praktyczne, tak jak wskazuje nazwa, powinny być realizowane w formie praktycznej, nie zaś w formie teoretycznej.
W związku z tym, w przypadku edukacji domowej, najlepszym rozwiązaniem dla rodziców oraz dla ucznia, który uczy się danego zawodu, jest podpisanie umowy z pracodawcą, który będzie prowadził naukę zawodu tego ucznia jako młodocianego pracownika. Wówczas uczeń branżowej szkoły I stopnia w edukacji domowej będzie realizował tylko przedmioty ogólnokształcące i ewentualnie kształcenie zawodowe teoretyczne oraz tylko z tych przedmiotów będzie przystępował do egzaminów klasyfikacyjnych. Natomiast praktyczną naukę zawodu uczeń będzie odbywał jako młodociany pracownik w ramach przygotowania zawodowego.
Podstawowe zasady organizacji zajęć praktycznych:
- zajęcia praktyczne organizuje się w celu opanowania przez uczniów umiejętności zawodowych niezbędnych do podjęcia pracy w danym zawodzie,
- w branżowej szkole I stopnia praktyczna nauka zawodu jest realizowana w formie zajęć praktycznych,
- praktyczna nauka zawodu młodocianych jest organizowana przez pracodawcę, który zawarł z nimi umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego,
- umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu zawiera pracodawca z młodocianym w terminie przyjęć kandydatów do branżowych szkół I stopni,
- zasady zatrudniania młodocianych zregulują przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. – Kodeks pracy,
- zasady i warunki odbywania przygotowania zawodowego oraz wynagradzania młodocianych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania.
6. Kiedy następuje cofnięcie zezwolenia na edukację domową?
- na wniosek rodziców,
- jeżeli uczeń z przyczyn nieusprawiedliwionych nie przystąpił do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych,
- jeśli uczeń nie zdał rocznych egzaminów klasyfikacyjnych,
- w razie wydania zezwolenia z naruszeniem prawa.
